Қатерлі ісік – өте қауіпті ауру, ол көбінесе ешқандай белгілері болмай, тек соңғы кезеңдерде ғана білінуі мүмкін. Сондықтан ерте диагностикалауда үлкен маңызға ие профилактикалық скрининг және дәрігерге тұрақты түрде бару. Бұл жағдайда ең жақсысы – тіпті ең жеңіл күдік болса да, тексеруден өту.
Скрининг – бұл белгілі бір жастағы дені сау адамдардың профилактикалық медициналық тексеруі, ол аурулардың ерте кезеңдерін және қауіп факторларын анықтау мақсатында жүргізіледі.
2020 жылдың 7 шілдесіндегі Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодексінде скринингтік зерттеулер алғаш рет жеке баппен реттелген (87-бап. Скринингтік зерттеулер), бұл скринингтерді жеке шара ретінде бөлуге мүмкіндік береді.
Скринингтік зерттеулер мақсатты топтар арасында жүргізіледі, ол аурулардың ерте кезеңдерін анықтау, аурулардың дамуына, ауруларды туындататын қауіп факторларына жол бермеу, халықтың денсаулығын нығайту және сақтау мақсатында жүзеге асырылады (87-бап, 1-тармақ).
Қазақстанда скрининг тегін медициналық көмек кепілді көлемінің тізбесіне кіреді.
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасында онкологиялық ауруларды алдын алу және ерте диагностика жасау мақсатында 3 түрі скрининг жүргізіледі (онкоскринингтер).
Қазақстанда онкологиялық ауруларды анықтау үшін үш Ұлттық скринингтік бағдарлама бар:
- 30-70 жас аралығындағы әйелдер, әр 4 жыл сайын – жатыр мойны обырын анықтауға арналған скрининг;
- 40-70 жас аралығындағы әйелдер, әр 2 жыл сайын – сүт безі обырын анықтауға арналған скрининг;
- 50-70 жас аралығындағы ерлер мен әйелдер, әр 2 жыл сайын – колоректальды обырды анықтауға арналған скрининг.
Алдын алу, ерте диагностикалау, скрининг және емдеу қатерлі ісікпен сәтті күресудің негізгі компоненттері екенін түсіну маңызды. Қатерлі ісікті ерте анықтау өмірді сақтайды, емдеу шығындарын азайтады және науқастардың өмір сүру сапасын сақтауға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасының азаматтары медициналық тексеруден өздері тіркелген аумақтық емханаларда өте алады. Скринингтік тексерулер медициналық қызметкерлермен тегін жүргізіледі және скринингке жататын тұлғалар тізімі негізінде жүзеге асырылады. Қажетті тексеру мен зерттеу көлемі анықталады, ал профилактикалық тексеруден кейін қандай да бір патология анықталған жағдайда, пациенттер қосымша тексерілуге және бейінді мамандардың кеңесіне жіберіледі.
Скрининг жүргізу үшін емханаларда дәрігерге дейінгі қабылдау кабинеттері, ерлер мен әйелдерге арналған қарау кабинеттері жұмыс істейді.
